Από τον ομηρικό νόστο στη σύγχρονη προσφυγική εμπειρία: Τέχνη, διαφοροποίηση και δημιουργική γραφή στη διδασκαλία της Οδύσσειας

Περίληψη

Το άρθρο παρουσιάζει και αναλύει μια διακαλλιτεχνική, διαφοροποιημένη και συνεργατική διδακτική εφαρμογή για τους στίχους 167-288 της ραψωδίας ε της Οδύσσειας (Οδυσσέας και Καλυψώ) στην αρχαία ελληνική γραμματεία από μετάφραση Α΄ Γυμνασίου. Σκοπός της εφαρμογής ήταν να διερευνηθεί πώς η συνάντηση του ομηρικού κειμένου με σύγχρονες μαρτυρίες ξενιτιάς και εκτοπισμού, ποιητικά και μουσικά κείμενα και έργα εικαστικής τέχνης μπορεί να υποστηρίξει την κατανόηση του νόστου, του οίκου και της ταυτότητας σε ανομοιογενή τάξη. Η διδασκαλία οργανώθηκε με συν-διδασκαλία και σταθμούς μάθησης και ολοκληρώθηκε με τη συγγραφή επιστολής από την οπτική του Οδυσσέα προς την Καλυψώ. Ως τεκμήρια αξιοποιήθηκαν ο διδακτικός σχεδιασμός και τα φύλλα εργασίας, τέσσερις σωζόμενες μαθητικές επιστολές, η προφορική αποτίμηση της τάξης και η ανατροφοδότηση κριτικής φίλης. Η ανάλυση έδειξε ότι οι μαθητές/τριες, παρότι είχαν γενικά περιορισμένη εξοικείωση με την ανάγνωση, κατόρθωσαν, μέσα σε περιορισμένο χρόνο, να κατανοήσουν άγνωστο και ετερογενές υλικό, να επιλέξουν και να συνδυάσουν στοιχεία του και να τα μετασχηματίσουν σε πρωτότυπο, νοηματικά συνεκτικό λόγο. Και στις τέσσερις επιστολές διαπιστώθηκαν ανάληψη της οπτικής του ήρωα και έντονη συναισθηματική εμπλοκή, χωρίς το εύρημα να αρκεί για τη μέτρηση ανάπτυξης ενσυναίσθησης. Η εφαρμογή υποδεικνύει ότι η τέχνη, όταν εντάσσεται σε συνεκτικό ερμηνευτικό σχεδιασμό και συνδυάζεται με διαφοροποιημένη υποστήριξη, συνδιδασκαλία και δημιουργική γραφή, μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό μέσο συμπεριληπτικής πρόσβασης στη λογοτεχνική γνώση.