Από τη μνήμη στις «στοχαστικές προσαρμογές»: Η εκατονταετηρίδα του 1930 και ο Κ. Π. Καβάφης

Περίληψη

Το 1930 εορτάστηκε με λαμπρότητα η εκατονταετηρίδα της ανεξαρτησίας και της συγκρότησης ελληνικού κράτους. Σε όλη τη χώρα οργανώθηκαν εκδηλώσεις με στόχο την απόδοση τιμής στο παρελθόν αλλά και την ενίσχυση της εθνικής ενότητας και της αυτοπεποίθησης μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η εκατονταετηρίδα εορτάστηκε και στον εξωελλαδικό ελληνισμό. Ειδικότερα, ο αιγυπτιακός Ελληνισμός γιόρτασε παράλληλα και τη δική του εκατονταετηρίδα στην Αίγυπτο μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, λόγω της προϊούσας εξασθένισης των ξένων παροικιών στην Αίγυπτο. Στο πλαίσιο αυτό, το αιγυπτιώτικο περιοδικό Πανόραμα οργάνωσε μια έρευνα που αφορούσε «το σημαντικώτερον γεγονός της εκπολιτιστικής δράσεως των Ελλήνων της Αιγύπτου». Στα ερωτήματα του περιοδικού απάντησαν 49 εκπρόσωποι της παροικιακής ζωής. Στις απαντήσεις τους τονίζεται η συμβολή των Ελλήνων στην οικονομία και τον πολιτισμό της Αιγύπτου, αλλά εκφράζεται και ανησυχία για το μέλλον της παροικίας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του Κ. Π. Καβάφη. Ο ποιητής επισημαίνει την ανάγκη της επικοινωνίας των Αιγυπτιωτών με το εθνικό κέντρο αλλά και τον διάλογο με την Αίγυπτο. Επιπλέον, θεωρεί πως ο ελληνισμός της Αιγύπτου, που παραμένει πάντα ελληνικός, έχει διαμορφωθεί «υπό βιοτικούς όρους όχι αποκλειστικά ελληνικούς» και προτείνει τη δημιουργική προσαρμογή ως απάντηση στην απειλή παρακμής.